Cyfathrebu effeithiol sydd wrth galon pob athro da. Yn wir, mae’n hollbwysig ym mhob agwedd o fywyd.

Mae’r perthnasau rydych yn ffurfio gyda chydweithwyr, myfyrwyr, rhieni a llywodraethwyr yn hollbwysig er mwyn sicrhau bywyd esmwyth o ddydd i ddydd, yn ogystal â chynorthwyo eich gyrfa yn yr hirdymor.

Mae’n well gen i agor unrhyw gyfathrebiad trwy ofyn cwestiynau agored, gan fod hyn yn dangos pobl eraill eich bod yn ymddiddori yn eu hymatebion. Cymerwch eich amser, byddwch yn sicr o’r hyn rydych am ddweud cyn i chi ddechrau, a defnyddiwch iaith clir a syml. Dylech amrywio’ch modd o gyfathrebu gan ystyried pwy rydych yn siarad â nhw; byddwch yn bositif ac yn hyderus; ac yn sicr, credwch fod yr hyn sydd ganddoch i’w ddweud gwerth chweil!

Yn fy marn i, ffactor pwysig arall i’w gofio ydy cyfathrebiad aneiriol neu iaith y corff: yn ddifater os mai gydag unigolyn neu grŵp rydych yn cyfathrebu. Mae’r hyn rydym yn ei wneud yn cyfathrebu llawer mwy na’r hyn rydym yn ei ddweud.

Ymddygiad awtomatig ac anodd newid ydy llawer o’n ymddygiad aneiriol. Fodd bynnag, trwy ddysgu sut i ddarllen iaith y corff, gallwch wneud eich hun yn fwy positif a hawdd mynd ato. Ar yr un adeg, gallwch gasglu cliwiau am sut mae pobl eraill yn teimlo.

Dyma rhai awgrymiadau sylfaenol:

• Gwynebwch bobl pan rydych yn siarad gyda nhw. Mae’n dangos eich bod yn ymddiddori yn yr hyn sydd ganddynt i’w ddweud.

• Ceisiwch fabwysiadu safiad llac gan fod hyn yn nodi hyder a brwdfrydedd.
• Nodwch mynegiannau gwynebol. Byddych yn ymwybodol fod rhai pobl yn cuddio’u teimladau trwy osgoi defnyddio mynegiannau gwynebol, tra fod eraill yn chwyddo’u mynegiannau er mwyn cuddio’u gwir teimladau.
• Mae cysylltiad llygad aml yn cyfathrebu diddordeb a hyder tra fod osgoi’r llygad yn cyfathrebu’r gwrthwyneb.

Fel Prif Weithredwr Teacher Support Cymru, mae’n rhaid imi, ar adegau, delio gyda sefyllfaoedd lletchwith, mynegi pwynt anodd neu drafod pwynt gydag unigolyn sydd yn grac neu’n emosiynol. Dyma rhai syniadau cyffredinol am esmwytho’r broses:

• Ymatebwch unwaith rydych wedi ystyried yr hyn mae’r person yn dweud, yn hytrach na neidio’n syth i fynegi’ch teimladau chi ynglŷn â’r hyn maent yn ei ddweud neu’r ffordd y maent yn mynegi’u teimladau.
• Peidiwch â theimlo fod rhaid i chi wybod pob ateb. Mae’n hollol dderbyniol i ddweud “dydw i ddim yn gwybod”.
• Peidiwch â chymryd popeth yn bersonol. Ystyriwch: ydy’r person yn grac oherwydd dyma’r unig ffordd y maent yn gallu cyfathrebu?

• Sylweddolwch mai dim ond eisiau teimlo fod rhywun yn gwrando iddynt ydy cymhelliant rhai pobl. Peidiwch ag ymateb yn rhy fuan.

Yn aml, gweler canlyniadau diffyg cyfathrebiad yn y gweithle yn syth: camddealldwriaeth, tensiwn a chyfaddawiad dianghenraid.

Ar adegau eraill, sylwer ar ganlyniadau negyddol dros gyfnod hir, heb obaith o’u datrys. Ceisiwch osgoi’r arferion cyfathrebu gwael yma.

Dyma rhai awgrymiadau am beth y dylech chi ddim gwneud tra’n cyfathrebu eraill:

• Peidio gwrando – cymerwch rhan sylweddol ym mhob sgwrs (ewch i www.teachersupport.info am daflen ffeithiau ynglŷn â gwella sgiliau gwrando).
• Anfoesgarwch – gall gwrteisi sylfaenol fod yn hynod o bwysig pan rydych yn cyfathrebu yn y gweithle. Mae dweud “os gwelwch yn dda” a “diolch” i’ch cydweithwyr yn bendant yn helpu.
• Bod yn negyddol – mae’n arbennig o anodd i gyfathrebu gyda rhywun sydd o hyd yn negyddol. Mae gan gyfathrebwyr medrus y gallu i siarad yn bositif ym mhob sefyllfa, gan gynnwys y rhai mwyaf anodd.

• Dim ond cyfathrebu gyda phobl pan mae angen rhywbeth arnoch – hob os, rydych yn llai tebygol o gael bobl yn ymateb i chi. Mae adeiladu perthynas gyda’r pobl rydych yn gweithio gyda nhw’n hanfodol.

Yn olaf, am ragor o gefnogaeth ynglŷn â datblygu eich sgiliau cyfathrebu, ebostiwch un o hyfforddwyr Teacher Support Online trwy www.teachersupport.info.